W niedzielę na pauzie uczysz się, jak powiedzieć w biurze, że przyjechałeś na rozładunek. Mówisz to kilka razy i zdanie siedzi, a w piątek stoisz przy okienku i zostały Ci z niego dwa słowa.
Tak działa krzywa zapominania i dotyczy każdego, ale da się ją przewidzieć i sporo z tym zrobić. Niżej masz badania z liczbami, a na końcu prosty plan powtórek w trasie.
Krzywa zapominania Ebbinghausa
W 1880 roku niemiecki psycholog Hermann Ebbinghaus uczył się na pamięć list krótkich sylab bez sensu. Potem sprawdzał, ile czasu zajmie mu nauczyć się tej samej listy od nowa. Robił to po 20 minutach, po godzinie, po dniu, po kilku dniach i po miesiącu.
Z tych pomiarów wyszła krzywa zapominania. Najwięcej ucieka w pierwszych godzinach i dniach, a potem pamięć traci już wolniej.
W 2015 roku Murre i Dros powtórzyli to badanie. Jedna osoba przez 70 godzin uczyła się list sylab i sprawdzała się po tych samych przerwach. Wynik wyszedł podobny do tego z 1880 roku.
Dodam dwie rzeczy. W obu badaniach uczyła się jedna osoba i były to sylaby bez sensu, a nie zdania z rampy. Z krzywej bierzesz więc kształt, czyli szybko ucieka, potem wolniej. Konkretnych procentów z takich wykresów nie przenoś na swój niemiecki.
Powtórka po przerwie daje więcej niż nauka na raz
Masz dwa wyjścia. Siedzisz nad zwrotami jeden wieczór albo dzielisz ten sam czas na kilka dni.
Cepeda z zespołem w 2006 roku zebrali 317 eksperymentów ze 184 artykułów, razem 839 pomiarów. Nauka rozłożona na kilka razy wygrywała z nauką na raz. W badaniach, które sprawdzały pamięć po ponad miesiącu, nauka w kilku podejściach dawała średnio o 15% lepszy wynik. Autorzy radzą rozdzielać naukę przerwą co najmniej jednego dnia.
Z przypominaniem, czyli odpowiadaniem z głowy, jest tak samo. Latimier, Peyre i Ramus w 2021 roku zebrali 29 badań. Przypominanie rozłożone w czasie dawało wyraźnie więcej niż to samo przypominanie zrobione ciurkiem.
Z głowy zapominasz wolniej
Liczy się też to, jak powtarzasz. Roediger i Karpicke w 2006 roku dali studentom tekst popularnonaukowy. Jedni głównie czytali go od nowa, a drudzy głównie przypominali go sobie z głowy.
Po tygodniu ci, którzy czytali, zapomnieli 52% tego, co pamiętali na początku. Ci, którzy przypominali, zapomnieli 14%. Krzywa u tych drugich opadała dużo wolniej.
Jak powtarzać z głowy z fiszkami, opisałem we wpisie Czytać, klikać czy mówić na głos?
Jak długa ma być przerwa
Najlepsza przerwa zależy od tego, na jak długo chcesz coś zapamiętać. Cepeda i zespół sprawdzili to w 2008 roku na ponad 1350 osobach, a test był nawet rok po nauce.
Przy teście za tydzień najlepiej działała przerwa od 20 do 40 procent tego tygodnia. To mniej więcej powtórka po jednym do trzech dni. Przy teście za rok najlepsza przerwa wynosiła od 5 do 10 procent roku, czyli od około 2,5 do 5 tygodni.
Dla kierowcy wniosek jest prosty. Zdanie na jutrzejszy rozładunek powtórz dziś wieczorem. Zdanie, które ma zostać na lata, może wracać rzadziej.
Słówka obcego języka: 13 powtórek zamiast 26
Czworo badaczy o nazwisku Bahrick przez 9 lat uczyło się 300 słówek obcego języka.
Część słówek powtarzali co 14 dni, a część co 56 dni. Test był od roku do 5 lat po końcu nauki.
Wynik opisali w 1993 roku. 13 powtórek co 56 dni dało podobny wynik jak 26 powtórek co 14 dni. Wyszło więc o połowę mniej powtórek przy podobnej pamięci, bo przerwy były dłuższe.
To badanie objęło tylko cztery osoby i pojedyncze słówka, a nie zdania.
Czy przerwy muszą rosnąć
Popularna rada mówi, że przerwy między powtórkami mają rosnąć: po dniu, po tygodniu, po miesiącu. Ten sam przegląd z 2021 roku sprawdził i to. Gdy przerwy rosły, wynik był praktycznie taki sam jak przy równych przerwach. Autorzy piszą wprost, że dane nie potwierdzają tego popularnego przekonania.
Najważniejsze jest więc to, żeby powtórka przyszła po przerwie, a nie od razu. To, czy przerwy rosną, liczy się dużo mniej.
Plan dla kierowcy: 2 minuty dziennie
Z tych badań wychodzi plan, który mieści się w pauzie:
- Powtarzasz codziennie krótko, zamiast raz w tygodniu przez dwie godziny.
- Odpowiadasz z głowy, zanim zobaczysz albo usłyszysz odpowiedź.
- Mówisz na głos, bo na rampie też będziesz mówić, a nie czytać.
- Zdanie, które nie wyszło, powtarzasz już następnego dnia.
- Przed konkretną rozmową odświeżasz dokładnie te zdania, na przykład w kabinie przed biurem.
Powtórka tuż przed rozmową nie zastąpi powtórek w odstępach. Pomaga na tę jedną rozmowę, bo zdania są wtedy świeże.
Jak to robi kurs
W kursie nie musisz pamiętać, co i kiedy powtórzyć. Powtórki wracają same. Zdanie przychodzi po 1, 3, 7, 14, 30 i 60 dniach, a to, które nie wyszło, wraca jutro. Przerwy rosną, choć badania nie mówią, że tak jest najlepiej. Rosną, bo zdanie, które pamiętasz po miesiącu, nie musi już wracać co trzy dni.
W zakładce Powtórki widzisz „Na dziś” i liczbę zdań. To do 10 zdań na raz, około 2 minut mówienia z głowy.
Jedziesz na rozładunek, to w kabinie otwierasz „Przed sytuacją”. W 2 minuty odświeżasz zdania z tej jednej rozmowy. Pojawia się tam każda sytuacja, którą zaliczysz na 3 gwiazdki.
Powtórek posłuchasz też w trybie jazdy. Temat wybierasz przed ruszeniem, a potem tylko słuchasz lektora i mówisz. Jak powtarzać w jeździe bez patrzenia w ekran, opisałem we wpisie Nauka niemieckiego w samochodzie i w ciężarówce. Seria dni trwa dalej, jeśli zrobisz do 2 dni przerwy, więc weekend jej nie łamie.
Zapomina każdy, więc kurs nie obiecuje, że nic Ci nie ucieknie. Pilnuje tylko, żeby zdanie wróciło po przerwie i żebyś powiedział je z głowy.