Kiedy chcesz zapamiętać słówka z niemieckiego na dłużej niż do jutra, zwykle czytasz listę kilka razy. Coś zaznaczasz, a potem klikasz w aplikacji. Badania pamięci mówią, że te sposoby działają bardzo różnie. Najlepiej wypada ten, który na początku wydaje się najtrudniejszy, czyli mówienie z głowy.
Eksperyment z 2006 roku: czytanie 14 razy albo przypominanie
W 2006 roku Roediger i Karpicke dali studentom do nauki krótkie teksty o nauce i przyrodzie. Jedna grupa tylko czytała tekst, w sumie średnio 14 razy. Druga czytała go średnio 3 razy. Resztę czasu ta grupa pisała z pamięci wszystko, co z tekstu zostało jej w głowie.
Po tygodniu grupa, która czytała, pamiętała 40% tekstu. Grupa, która przypominała sobie tekst z głowy, pamiętała 61%. Ci drudzy czytali ponad cztery razy mniej, a zostało im w głowie więcej.
Dlaczego czytanie daje wrażenie, że umiesz
W tym samym eksperymencie był też test po 5 minutach. Tam wygrało czytanie: 83% do 71%. Tylko że przez tydzień grupa, która czytała, zgubiła 52% tego, co wiedziała na starcie. Grupa, która przypominała, zgubiła 14%. Autorzy dodają, że czytanie w kółko dawało studentom więcej pewności siebie.
Dwa lata później Karpicke i Roediger zapytali studentów, ile zapamiętają. Wszystkie grupy obstawiły mniej więcej 50%, bez względu na to, jak się uczyły. Te liczby nie miały związku z wynikiem. Samo wrażenie, że już umiesz, słabo więc mówi o tym, czy naprawdę umiesz.
Czytanie nie jest przy tym bezużyteczne. Soderstrom, Kerr i Bjork w 2016 roku powtórzyli podobny eksperyment. Gdy wyrównali odstępy między powtórkami, czytanie też poprawiało pamięć. Przypominanie jest po prostu mocniejsze.
Tak samo wyszło w dużym przeglądzie dziesięciu sposobów nauki. W 2013 roku Dunlosky i współautorzy dali przypominaniu z głowy wysoką ocenę. Czytanie w kółko i zakreślanie dostały niską.
Klikanie pomaga pamięci, ale ćwiczy rozpoznawanie
W aplikacji często wybierasz dobrą odpowiedź z trzech albo układasz zdanie z kafelków. To też jest sprawdzanie siebie, więc pamięci pomaga. Rowland w 2014 roku zebrał wyniki wielu badań. Odpowiedź z głowy dawała w nich jednak więcej niż wybór spośród kilku.
Rozpoznawanie przydaje się, gdy słuchasz i łapiesz, o co chodzi. Na rampie nikt Ci niczego nie podsuwa, więc sam szukasz słów i sam je mówisz.
Pamięć działa najlepiej, gdy ćwiczysz to samo, co potem robisz. W badaniu Uchihary z 2022 roku jedna grupa przez 10 tygodni miała kartkówki ze słówek ustnie, a druga na kartce. Pierwszej przybyło więcej słów w mówieniu.
Czy fiszki są skuteczne?
Fiszki działają jak przypominanie, ale pod jednym warunkiem. Najpierw próbujesz powiedzieć odpowiedź, a dopiero potem odwracasz kartkę. Jeśli od razu patrzysz na drugą stronę, to znowu tylko czytasz.
We wspomnianym badaniu z 2008 roku studenci uczyli się 40 par słów w suahili, czyli trochę jak z fiszek. Ci, którzy dalej przypominali sobie słowa z głowy, po tygodniu pamiętali około 80%. Ci, którzy już tylko je czytali, pamiętali około 36%. Badacze sprawdzali studentów i pojedyncze słowa, a nie kierowców i całe zdania.
Na głos: ruch ust i własny głos to dodatkowy ślad w pamięci
Słowa powiedziane na głos pamiętasz lepiej niż przeczytane po cichu. Opisali to w 2010 roku MacLeod i współautorzy. Dwa lata później Forrin, MacLeod i Ozubko porównali kilka sposobów. Mówienie na głos wypadło najlepiej, a czytanie po cichu najsłabiej. Szept, pisanie i samo ruszanie ustami były gdzieś pomiędzy.
Liczy się też własny głos. W 2018 roku Forrin i MacLeod porównali cztery sposoby. Najlepiej ludzie pamiętali słowa, które sami powiedzieli. Dalej były słowa z własnego nagrania, a za nimi słowa czytane przez kogoś innego. Najsłabiej wypadło czytanie po cichu. Kiedy mówisz, pamięć dostaje dwa dodatkowe ślady: ruch ust i Twój własny głos.
Te badania dotyczyły głównie list słów w języku ojczystym. Nie znaczy to więc, że na głos nauczysz się niemieckiego dwa razy szybciej. Znaczy tyle, że mówienie na głos zostawia w pamięci mocniejszy ślad niż czytanie po cichu.
Gdzie mówić na głos, kiedy jesteś w trasie
Mówienie na głos brzmi prosto, dopóki nie siedzisz w poczekalni pełnej ludzi. W kabinie na pauzie zwykle nikt Cię nie słyszy, więc to dobre miejsce na kilka zdań. Kilka minut przed jedzeniem albo przed snem to już parę zdań powiedzianych z głowy.
Jeśli w kabinie śpi kolega, powiedz zdanie szeptem albo przypomnij je sobie w myślach. Na głos powtórz je później. Szept daje mniej niż głos, ale więcej niż samo czytanie po cichu.
Niemiecki z podręcznika czy z aplikacji?
Liczy się to, co robisz, a nie to, gdzie się uczysz. Zakrywasz w podręczniku tłumaczenie i mówisz zdanie na głos? Taki podręcznik uczy mówić lepiej niż aplikacja, w której tylko klikasz. Działa to też w drugą stronę. Aplikacja, w której mówisz z głowy, uczy lepiej niż podręcznik, który tylko czytasz.
Jeśli uczysz się niemieckiego sam, ta jedna zasada wystarczy. Zanim spojrzysz na odpowiedź, powiedz ją na głos z głowy. Widzisz „Stoję w korku” i zanim cokolwiek klikniesz, mówisz „Ich stehe im Stau”. Dopiero potem sprawdzasz, czy dobrze.
Czy popularne aplikacje uczą mówić, opisałem we wpisie Czy aplikacja do nauki niemieckiego nauczy Cię mówić?
Jak to robi kurs
Dlatego w kursie klikanie jest tylko po drodze, a na końcu zawsze mówisz. Każda z ponad 40 sytuacji z trasy ma trzy etapy. W etapie Rozumiem słuchasz rozmowy i sprawdzasz, co wyłapałeś. W etapie Ćwiczę najpierw powtarzasz za lektorem, potem łączysz i układasz. Na koniec mówisz z podpowiedzią, a są nią pierwsze litery słów.
W etapie Mówię z głowy widzisz polskie zdanie i mówisz je po niemiecku, bez podpowiedzi. Telefon pokazuje, które słowa powiedziałeś dobrze, a akcentu nie ocenia. Mikrofon działa najlepiej w Chrome. Potem zdania same wracają w powtórkach, zanim je zapomnisz.
Kiedy kolega śpi w kabinie albo siedzisz w poczekalni, włączasz tryb cichy i układasz zdanie ze słów. Mówienie uczy lepiej, więc do mikrofonu wracasz, kiedy tylko możesz.