Może uczysz się już kilka tygodni z aplikacją do nauki niemieckiego. Zadania idą coraz lepiej, seria dni rośnie. A potem w biurze pani o coś pyta i odpowiedź nie przychodzi.
Krótka odpowiedź brzmi tak: popularne aplikacje trochę uczą mówić. Wiadomo nawet mniej więcej ile, bo firmy, które je robią, same to zbadały. Niżej masz liczby z tych badań i to, czego one nie mówią. Na końcu piszę, czemu klikanie ćwiczy co innego niż mówienie.
Co pokazały badania samych aplikacji
W 2021 roku Jiang, Plonsky i Pajak sprawdzili, jak mówią ludzie po kursie podstawowym w popularnej aplikacji. Autorzy pracują dla firmy, która ją robi. Badali osoby, które uczyły się hiszpańskiego albo francuskiego. Nagrania oceniali według skali od A1 do C2, tej samej co w szkołach. Poziom A2 albo wyższy miało 66% osób na hiszpańskim i 53% na francuskim. A2 to drugi poziom od dołu, czyli proste rozmowy o codziennych sprawach.
To dobry wynik, ale badanie ma trzy słabe strony:
- Zrobiła je sama firma, na 156 osobach z hiszpańskim i 102 z francuskim.
- Nie było grupy kontrolnej, czyli ludzi, którzy uczą się inaczej albo wcale.
- Autorzy pominęli 28% nagrań z francuskiego, bo nie nadawały się do oceny.
Bez grupy kontrolnej nie wiesz, ile z tego wyniku dała aplikacja. Część mogły dać na przykład filmy albo rozmowy poza nią.
W 2024 roku Smith, Jiang i Peters zbadali 48 osób. Przez 3 miesiące spędziły one w tej aplikacji średnio około 27 godzin. Na koniec miały lepsze wyniki we wszystkim, także w mówieniu. Tu też część autorów pracuje dla firmy, która robi aplikację, i też nie było grupy kontrolnej.
Najlepsze wyniki ta aplikacja ma zresztą w słuchaniu i czytaniu. W 2021 roku Jiang i współautorzy sprawdzili 225 osób po jej kursie podstawowym. Czytały i słuchały na poziomie studentów po 4 semestrach nauki na uczelni. Mówienia w tym badaniu nikt nie sprawdzał.
A inne aplikacje?
Inną popularną aplikację zbadali w 2020 roku Loewen, Isbell i Sporn z uczelni w stanie Michigan. Badali 54 osoby, które przez 3 miesiące uczyły się średnio 12 godzin. Wszyscy mieli lepsze wyniki ze słówek i gramatyki. Lepiej mówiło 59% osób, ale autorzy nazwali ten postęp skromnym. Ludzie przeszli z samego dołu skali na trochę wyższy poziom.
W badaniu, które zamówiła trzecia firma, lepiej mówiło 75% z 61 osób. Uczyły się średnio 24 godziny przez 2 miesiące (Vesselinov i Grego 2016).
Jest też małe badanie bez udziału firmy. W 2019 roku Loewen i współautorzy sprawdzili 9 osób, które przez semestr uczyły się tureckiego w tej pierwszej aplikacji. Postęp był, ale część osób traciła chęć i złościła się na materiały.
Z tych liczb wychodzi tyle: aplikacje uczą trochę mówić. Najlepiej opisane badania robią same firmy. Tam, gdzie mierzyli ludzie z uczelni, postęp w mówieniu był mały.
Dlaczego klikanie ćwiczy co innego niż mówienie
W wielu zadaniach w aplikacjach widzisz kilka odpowiedzi i wybierasz dobrą. Czasem układasz zdanie z gotowych kafelków. To jest rozpoznawanie. Odpowiedź masz przed oczami, a Ty tylko ją poznajesz.
Na rampie nikt nie pokaże Ci trzech odpowiedzi do wyboru. Sam musisz przypomnieć sobie słowa i powiedzieć je na głos. To jest przypominanie z głowy, a to zupełnie inna robota dla pamięci.
Badacze tę różnicę zmierzyli. Rowland w 2014 roku zebrał wyniki wielu badań naraz. Wyszło, że odpowiedź z głowy daje pamięci więcej niż wybór gotowej odpowiedzi. Jedno i drugie pomaga, tylko w różnym stopniu.
Twórcy tej pierwszej aplikacji sami napisali o tym w 2020 roku na swoim blogu. Według nich wybór z gotowych słów i wpisanie z klawiatury wymagają „bardzo różnego” przypominania.
Dobrze to widać w eksperymencie Karpickego i Roedigera z 2008 roku. Kto przypominał sobie słówka z głowy, po tygodniu pamiętał ich ponad dwa razy więcej niż ten, kto tylko czytał. Szczegóły opisałem we wpisie Czytać, klikać czy mówić na głos?
Klikanie nie jest więc stratą czasu. Uczy rozpoznawać, a to przydaje się, gdy słuchasz. Mówić uczysz się jednak przede wszystkim wtedy, gdy mówisz.
Jak sprawdzić, czy aplikacja nauczy Cię mówić po niemiecku
Wiele osób wpisuje w wyszukiwarkę „najlepsza aplikacja do nauki mówienia po niemiecku”. Zamiast rankingu zadaj każdej aplikacji pięć pytań:
- Czy w każdej lekcji mówisz na głos z głowy, bez gotowych odpowiedzi przed oczami?
- Czy zdania wracają po kilku dniach, akurat wtedy, gdy zaczynasz je zapominać?
- Czy ćwiczysz zdania ze spraw, które naprawdę załatwiasz, na przykład na rampie i w biurze?
- Czy po Twojej odpowiedzi słyszysz, jak to zdanie powinno brzmieć?
- Czy ćwiczysz też wtedy, gdy nie możesz patrzeć w ekran?
Jeśli na większość odpowiadasz „nie”, aplikacja nauczy Cię raczej rozumieć niż mówić.
Kiedy aplikacja wystarczy, a kiedy nie
Aplikacja wystarczy, jeśli chcesz się osłuchać, poznać podstawowe słowa i mieć codzienny nawyk. Słuchanie i czytanie wypadają w badaniach dobrze, a mówienie słabiej.
Nie wystarczy, jeśli za tydzień masz podać w biurze godzinę awizacji albo odebrać telefon z magazynu. Wtedy liczy się, ile razy powiesz z głowy właśnie te zdania. Możesz też robić jedno i drugie.
Jak to robi kurs
Kurs „Niemiecki dla kierowców ciężarówek” zbudowałem właśnie wokół mówienia z głowy. Masz w nim ponad 40 sytuacji z trasy, na przykład bramę, rampę, biuro i kontrolę. Każda sytuacja ma trzy etapy. W etapie Rozumiem słuchasz rozmowy. W etapie Ćwiczę powtarzasz za lektorem i mówisz z podpowiedzią. Klikasz tu tylko po drodze, a na końcu etapu mówisz.
Na końcu, w etapie Mówię z głowy, widzisz polskie zdanie i mówisz je po niemiecku. Telefon pokazuje, które słowa powiedziałeś dobrze, a akcentu nie ocenia. Mikrofon działa najlepiej w Chrome. Potem zdania same wracają w powtórkach, po dniu, po trzech dniach, po tygodniu i dalej coraz rzadziej.
Kurs nie ma własnego badania, więc nie obiecuję wyników w procentach. Opiera się na tym, co pokazują badania pamięci opisane wyżej. W pierwszej lekcji sam sprawdzisz, czy taka nauka Ci pasuje.